Pracownia Edukacji Otwierającej
Wesprzyj nas Dołącz do nas Kontakt
[FaceBook][EN]
[menu]
Pracownia Edukacji Otwierającej
opis projektuformularz zgłoszeniowy
Wesprzyj nas Dołącz do nas Kontakt [FaceBook][EN]
nprh_logo_ok.png

2018-2023 KRYTYCZNA EDYCJA WYBRANYCH WSPOMNIEŃ I RELACJI Z KOLEKCJI SYBIRACKIEJ ARCHIWUM NAUKOWEGO POLSKIEGO TOWARZYSTWA LUDOZNAWCZEGO WE WROCŁAWIU

Realizacja projektu o nr rej 11H 18 0378 86 na podstawie umowy nr 0378/NPRH7/H11/86/2018 pod kierownictwem dr.hab. Małgorzaty Ruchniewicz, prof. UWr 

Kolekcja sybiracka przechowywana w Archiwum Naukowym ZG Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego we Wrocławiu jest jednym z największych zbiorów tego typu w Polsce, a dla Polski Zachodniej, w której osiedliły się tysiące osób pochodzących z ziem utraconych II RP, jest centralnym miejscem przechowywania i udostępniania tego typu materiałów. Archiwum Naukowe ZG PTL, począwszy od początku lat 90. XX w. gromadzi materiały dotyczące losów Polaków na Wschodzie (Kresach Wschodnich II RP, Rosji/ZSRR) w XX w., z naciskiem na lata drugiej wojny światowej i doświadczenie masowych deportacji i pobytu w łagrach w głębi Związku Radzieckiego. Początkiem zbiorów były materiały zabrane na przełomie lat 80. i 90. XX w. w wyniku konkursu pamiętnikarskiego ogłoszonego w 1988 r. przez czasopismo „Literatura Ludowa”, wydawane przez PTL. Obecnie zbiór liczy ok. 950 teczek. Posiada bibliografię komentowaną (dostępna jest w postaci pliku pdf na stronie biblioteki: http://ptl.info.pl/zbiory-archiwalne/zasoby-opracowane/192,Wspomnienia-Sybirakow.html).

Uznano, że część zgromadzonego materiału z uwagi na wartość historyczną powinna zostać jak najszybciej opublikowana. Taka próba została już podjęta w pierwszej połowie lat 90. XX w., kiedy PTL uruchomiło „Bibliotekę Zesłańca”. Jednak tylko część wydanych w jej ramach tomów stanowią maszynopisy nagrodzone we wspomnianym konkursie pamiętnikarskim i zgromadzone w Archiwum Naukowym ZG PTL. Kolekcja zawiera ciągle wiele materiałów wartych publikacji i udostępnienia szerszemu gronu nie tylko badaczy różnych specjalności, ale czytelnikom interesujących się historią XX w. Celem projektu jest edycja źródłowa wybranych wspomnień i relacji zgromadzonych w zbiorach Archiwum Naukowego ZG PTL we Wrocławiu, przygotowana zgodnie z zasadami naukowego edytorstwa źródeł tego rodzaju. W serii znajdą się teksty prezentujące różne aspekty polskich losów na Wschodzie w niepodległych państwie (życie codzienne, kontakty z odmiennym narodowo sąsiedztwem, praca społeczna), jak i po wybuchu drugiej wojny światowej (doświadczenie zesłańców, więźniów i łagierników po 1939 r., życie codzienne podczas obu okupacji i w pierwszych latach po drugiej wojnie światowej, czy działalność polskiego podziemia na Kresach Wschodnich). Materiał wspomnieniowy, odpowiednio przygotowany przez członków zespołu projektu, stworzy podserię wydawniczą pt. Świadectwa XX wieku w ramach serii „Biblioteka Zesłańca”, której wydawcą jest PTL. Czytelnicy otrzymają publikacje w formie papierowej i e-booki. Seria wydawnicza udostępni źródła w nowoczesnym naukowym opracowaniu (15-20 tomów), opatrzy je we wstęp przybliżający autorów, kontekst historyczny, wartość i specyfikę tekstu, wyposaży go w przypisy, materiał ilustracyjny, mapy, indeksy.  Dodatkowym celem projektu jest przygotowanie, na podstawie opracowanej już bibliografii komentowanej – aplikacji, pozwalającej użytkownikowi na łatwe wyszukiwanie on-line w bazie danych całej kolekcji potrzebnych mu jednostek archiwalnych.

Okres realizacji: 2018-2023

Zespół projektu:

Kierownik: dr hab. Małgorzata Ruchniewicz, prof. UWr

Wykonawcy: dr hab. Piotr Cichoracki, prof. UWr, mgr Marcelina Jakimowicz

 

ROK 2018

Z radością imformujemy, że 20 grudnia 2018 r. oficjalnie podpisaliśmy umowę 0378/NPRH7/H11/86/2018 na realizację grantu pod kierownictwem dr.hab. Małgorzaty Ruchniewicz, prof. UWr 

ROK 2019

Realizacja projektu:

Zad. 1 Stworzenie koncepcji serii, modelu edycji, wytypowanie źródeł oraz wybór wydawnictwa
W ramach zadania nr 1 zakupiono dwa laptopy, urządzenie wielofunkcyjne oraz trzy dyski zewnętrzne dla zespołu projektowego. Zakupiono również bieżące materiały oraz oprogramowanie wg założeń wniosku. W trakcie spotkań stworzono koncepcję podserii „Świadectwa XX wieku” w ramach macierzystej serii PTL „Biblioteka Zesłańca”. Wypracowano wskazówki co do sposobu redagowania tekstów źródłowych (określono stopień ingerencji redakcyjnej w tekst, zasady tworzenia przypisów), uzgodniono części składowe wstępu odredakcyjnego, przyjęto założenia co do indeksów, streszczeń i materiału ilustracyjnego. Przystąpiono do wytypowania źródeł. Stworzono również profil projektu w mediach społecznościowych (facebook) w celu promocji kolekcji sybirackiej PTL-u, jak i działań w ramach projektu (nazwa profilu: „Kolekcja Sybiracka Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego. Przygotowano ofertę w celu wyboru wydawnictwa. Wytypowano podmioty specjalizujące się
w druku książki historycznej, zwłaszcza wydawnictw źródłowych i poproszono je o przygotowanie oferty wydawniczej wg specyfikacji. Na podstawie złożonych ofert, uwzględniając cenę i zakres usług redakcyjnych i wydawniczych, wybrano Wydawnictwo LTW z Łomianek. Podpisano stosowną umowę i uzgodniono terminarz działań i szczegóły współpracy. Zadanie to, zgodnie z harmonogramem, będzie kontynuowane w roku 2020.

Zad. 2. Przygotowanie do druku bibliografii komentowanej kolekcji na podstawie jej istniejącej wersji (plik doc) i jej druk
Zadanie nr 2 dotyczyło wydania w ramach podserii 1 tomu: Kolekcja sybiracka z zasobów Archiwum Naukowego Polskiego Towarzystwa Ludoznawczego we Wrocławiu. Bibliografia komentowana. Kierownik projektu dr. hab. Małgorzata Ruchniewicz przygotowała wstęp oraz dokonała redakcyjnego opracowania publikacji. Wystąpiono o recenzję wydawniczą do dra Aleksandra Srebrakowskiego i prof. UWr Grzegorza Hryciuka. Obie recenzje były pozytywne. Przetłumaczono streszczenie na język angielski oraz sporządzono obszerne indeksy. Opracowano projekt graficzny podserii. Publikację skierowano do wydawnictwa, poddano ją procesowi wydawniczemu i finalnie, w m-cu grudniu 2019 r. ukazała się ona drukiem. Zadanie to, zgodnie z harmonogramem, zakończono w 2019 roku.

Zad. 3. Przygotowanie elektronicznej bazy danych o kolekcji, umożliwiającej wstępną kwerendę on-line
Zgodnie z założeniem w m-cu lipcu 2019 przystąpiono do realizacji zadania nr 3. Po rozeznaniu rynku wytypowano wykonawcę bazy elektronicznej, która ma służyć pomocą
w typowaniu jednostek archiwalnych do kwerend w kolekcji. Na podstawie złożonych ofert wybrano firmę Michała Listosa netoper.pl. Podpisano stosowną umowę i uzgodniono kształt bazy. Wykonawcy przekazano wszystkie niezbędne dane i szczegółowe informacje o kolekcji wg istniejącej bibliografii komentowanej zbioru. W trakcie roku 2019 zorganizowano spotkania robocze wykonawcy z zespołem projektowym w celu dopracowania tworzonej bazy. Zadanie to, zgodnie z harmonogramem, będzie kontynuowane w roku 2020.

Zad. 4. Nawiązanie kontaktu z autorami/spadkobiercami, wyjaśnienie praw autorskich wybranych wspomnień wraz z konsultacja prawniczą oraz pozyskanie materiału ilustracyjnego
Zadanie nr 4 rozpoczęto od uzgodnienia pierwszych dziesięciu wspomnień, co do których podjęte będą starania dotarcia do autorów lub ich spadkobierców. Jednocześnie zwrócono się do kancelarii prawnej z prośbą o opinię dotyczącą możliwości wydania wspomnień oraz przygotowanie projektu zgody autora / spadkobierców na publikację. Zadanie to jest bardzo trudnym etapem projektu i będzie miało istotny wpływ na kolejność wspomnień kierowanych do opracowania wydawniczego. W roku 2019 nawiązano pierwsze kontakty ze spadkobiercami uzyskując zgodę na publikację 5 wspomnień oraz pozyskano materiał ilustracyjny do 2 tekstów. Zadanie to, zgodnie z harmono-gramem, będzie kontynuowane w roku 2020.

Zad. 5. Stworzenie wersji elektronicznej wybranych do druku wspomnień (przepisanie maszynopisów i rękopisów)
Pierwotnie zadanie nr 5 miało być realizowane jako usługa obca. Po rozeznaniu rynku okazało się, że firmy zewnętrzne, zajmujące się przepisywaniem rękopisów o charakterze źródłowym, oferowały zbyt wysokie stawki argumentując konieczności przepisywania takich tekstów systemem ręcznym, bez stosowania programów komputerowych. Mając powyższe na uwadze kierownik projektu wystąpił o zgodę do kierownika jednostki na przesunięcie środków finansowych tego zadania z kategorii „INNE” do kategorii „WYNAGRODZENIA”. Po uzyskaniu akceptacji sporządzono i podpisano z MNiSW stosowny aneks do umowy. Rozwiązanie to pozwoli na zawieranie umów z osobami fizycznymi z zachowaniem kwot określonych we wniosku. Zadanie to, zgodnie z harmo-nogramem, będzie kontynuowane w roku 2020.

Zad. 6. Naukowe opracowanie wybranych do druku wspomnień
Zadanie nr 6 w roku 2019 obejmowało naukowe opracowanie 2 tomu wspomnień autorstwa Jana Konopielki w ramach podserii „Świadectwa XX wieku”. Dwoje członków zespołu wzięło udział w międzynarodowej konferencji naukowej pt. „A jednak wojna… Rok 1939 na Kresach Wschodnich i Zachodnich” (22 listopada 2019, Bytom: Muzeum Górnośląskie) oraz jeden z członków zespołu odbył kwerendę w Bibliotece Narodowej w Warszawie 14-17.10.2019 r. Zespół projektowy przygotował wstęp do tomu 2 oraz dokonał opracowania tekstu. W trakcie swoich prac na bieżąco nanosił korektę merytoryczną do przepisanego rękopisu. Prace zespołu, przewidziane do realizacji w 2019 roku, zostały wykonane zgodnie z założeniami, jednakże część kwerend przewidzianych do realizacji w roku 2019 nie została wykonana i będzie przeniesiona do realizacji na rok 2020. Zadanie to, zgodnie z harmonogramem, będzie kontynuowane w roku 2020.

Zad. 7. Prace wydawnicze (redakcyjne, recenzowanie) i publikacja kolejnych tomów serii
W ramach zadania nr 7 podjęto prace wydawnicze dot. opracowania graficznego okładki i stron redakcyjnych tomu 2 Wspomnienia 1906-1956, autorstwa Jana Konopielki. Trudności w nawiązaniu kontaktu ze spadkobiercami (o których mowa w zad. 4) oraz początkowe problemy przy przepisywaniu rękopisów (zad. 5) wpłynęły hamująco na tempo realizacji zadania nr 7 – tym samym część prac wydawniczych, a tym samym wydatkowanie środków finansowych w tym zakresie, dot. recenzji wydawniczych, tłumaczenia streszczenia oraz druku zrealizowana będzie w kolejnym roku realizacji niniejszego zadania. Zadanie to, zgodnie z harmonogramem, będzie kontynuowane w roku 2020

 

Lekcja wychowania fizycznego w polskiej szkole w Semipałatyńsku (płn-wsch. Kazachstan) w 1946 r.Fragment pamiętnika pisanego na zsyłce w 1940 r.Kolekcja sybiracka w archiwum Polskiego Towarzystwa LudoznawczegoRodzina Tumiłowiczów deportowana w 1940 r., zdjęcie zrobiono w 1939 r.Żołnierze I Dywizji Kościuszkowskiej w szpitalu w MoskwiePodpis: „Ojciec na 5 minut przed wyruszeniem na front, Włochy kwiecień 1945 r.”Laurka uczniów dla dyrektorki z okazji imienin, polska szkoła w Semipałatyńsku, 1946 r.Pierwsza klasa rosyjskiej szkoły podstawowej w Kara-Guga (północny Kazachstan), zima 1940 r.
 
Nasze strony korzystają z plików cookies zgodnie z ustawieniami Twojej przeglądarki.